Van oorsprong bioloog en free-lance ICT-er, fotografeer ik sinds de vroege jaren tachtig analoog en sinds de laatste jaren ook digitaal. Mijn eerste camera was een Nikon F3 en op de foto hiernaast sta ik lekker te zwaaien met een vette F5. Digitaal fotografeer ik voor de lol met een Panasonic GF1 (als je op de foto links klikt kom je op mijn fotowebsite) maar als het echt moet gaat voor mij niks boven film (met name middelformaat film in een technische camera). Doordat ik uitga van film ben ik de laatste 10 jaar vertrouwd geraakt met technieken als digitaal scannen (vanaf kleinbeeld met een Nikon kleinbeeldscanner, voor groter met een professionele Epson vlakbed scanner) en natuurlijk ook met digitaal printen met Epson UltraChrome K3 ® ikt op een Epson A3+ printer.

Tja, en als je dan een profi scanner en dito printer hebt staan krijg je vanzelf een keer vragen als: "Ed, ik heb een stelletje oude dia's kun jij daar nog iets mee?" of "Ed, deze foto van oma ziet er echt niet meer uit, kun je me daarmee helpen" of "Mijn foto's van de vakantie naar Sri Lanka zijn allemaal knalrood verkleurd, zou jij daar wat aan kunnen doen?". Dus van lieverlee ben ik begonnen met het scannen, restaureren, bijkleuren en opwerken van foto's voor familie en vrienden. Later kwamen daar ook een aantal foto's voor het Stadsarchief van Venlo bij (tja, als je even "zonder" zit als freelance ICT, moet je toch wat om je tijd door te komen).

Als je foto's uit het verleden kunt bewerken, dan kun je dat ook met je eigen foto's......dus ging ik ook daarin steeds meer zitten pielen totdat alles was zoals ik me dat voorstelde. Zeg maar de realiteit aanpassen aan mijn voorstellingen.

En nu heb ik dan ook meer schik in het restaureren van foto's dan ik heb in het maken van foto's (en wil ik ook niet meer als ICT-er actief zijn). Als je iets leuk vindt om te doen, is het altijd goed daar je beroep van te maken of je daar nu rijk van wordt of niet. Dus dat heb ik gedaan en "Ed Kuipers Digitale Foto Restauratie" ingeschreven bij de KvK en voorzien van een Btw-nummer en ben sinds die tijd "open for business" om het maar eens zo te zeggen. Tot mijn klanten reken ik ook bedrijfsarchieven (o.a. het fotoarchief van de firma Multifan) en overheidsinstellingen (o.a. het stadsarchief Venlo). Restauraties van mij zijn ook gebruikt als bookcovers en dergelijke.

Foto's zijn kwetsbaar vooral als ze ouder worden of niet voor professioneel gebruik zijn afgedrukt. Als je een foto in de zon hangt zul je zien dat die na verloop van tijd langzaam maar zeker zijn kleur verliest. Dat komt omdat de kleurpigmenten in de foto reageren met UV straling in zonlicht en zo letterlijk uit de foto bleken. Omdat verschillende pigmenten verschillend op licht reageren zal de kleur van de foto's langzaam naar geel of rood verschuiven. Soms zelfs wordt een foto helemaal paars.  Een foto kan ook verkleuren  door chemisch verval van de emulsie door de inwerking van zuren of ozon. In dat geval is een foto die in een dichte schoendoos in een kast lag, toch plotseling verkleurd (ook slechte fotoalbums kunnen aanleiding geven tot verkleurde foto's net als slechte fotolabs).

Dergelijke foto's kunnen echter worden teruggebracht in de oorspronkelijke kleuren door gebruik te maken van een zogenaamde correctieve scan. Daarbij laat ik mijn scanner zodanig scannen dat rekening wordt gehouden met de verkleuring waardoor weer de originele kleuren van de foto te zien zijn (of iets wat daar erg dicht bij in de buurt komt). Ik gebruik daarvoor de mogelijkheden van de speciale scansoftware SilverFast ® (400 euro per scanner), die mij toestaat om complexe kleuraanpassingen uit te voeren op de hele scan of zelfs delen van de scan. Afhankelijk van de aard en uniformiteit van de verkleuring, duurt zo iets een paar minuten tot een paar uur, waarbij geldt dat hoe uniformer de verkleuring is, hoe makkelijker ik die kan opvangen. 

Foto's en soms ook negatieven raken beschadigd. Je weet wel, die foto van je vriendin die je op de eerste dag dat jullie elkaar ontmoeten gemaakt hebt, en die sindsdien altijd in je portefeuille zit. Of de foto van je moeder onder in de tas. Of de foto's die op zolder ontdekt worden door ongedierte (of huisdieren) en in aangevreten toestand in jouw handen komen. Of (ook dat komt voor) je hebt je vriendje in een vlaag van woede van een foto geknipt en nu denk je daar helemaal anders over (en je hebt beide delen nog). Dat is allemaal restaureerbaar. Soms kan ik zien (of beter afleiden) wat op de foto stond, soms moet ik daar mijn fantasie een beetje bij laten spelen, maar in alle gevallen bereik ik een resultaat dat je zal verbazen . De restauratie van beschadigingen kan een foto veranderen van een onooglijk lor in een display item dat in een lijstje aan de muur hangt en elke dag weer plezier schenkt.

Het wegwerken van beschadigingen is afhankelijk van aard en plaats van de beschadiging. Als een gezicht in de puin zit, is dat wat lastiger op te lossen als een kras die door een weiland op de achtergrond loopt. Ook als een kras door een complex kleurverloop heen loopt wordt het vaak lastig omdat dan beide zijden van de scheur in kleur aan elkaar moeten worden aangepast.

Zoals je al aanvoelt, is de prijs in dit geval ook afhankelijk van de tijdsduur, dus kijk de voorbeelden maar eens door en maak een inschatting. Meestal ben ik bij deze foto's in 1 a 2 uur klaar (dus prijzen tussen de 35 en de 70 euro).

Foto's zijn gevoelig voor de inwerkingen van stof, zand, gruis, glas en wat allemaal niet. Een foto kan overzaait zijn met een web van fijne krasjes en grotere krassen die uiteindelijk de foto min of meer onzichtbaar maken. Dat is met name het geval bij echt oude foto's en dan spreek ik van foto's van voor de tweede wereldoorlog. De zijn vaak gemaakt door beroepsmatige fotografen en in die tijd werkte men met grootformaat camera's (van die mooie oude houten kisten) en die leveren vaak een foto op die gestoken scherp is waardoor je van een klein fotootje met gemak een A4 of een A3 kunt maken. Maar de oppervlakte van dit soort foto's is erg kwetsbaar en als ze jaren in een schoendoos hebben gezeten betekent dat, dat een uitgebreide oppervlakte restauratie nodig is. Dat wil zeggen eerst kleur, contrast en belichting corrigeren door de scan en dan geduldig de aanval openen op het krasnetwerk met de clonebrush en de healing brush. Dit is werk dat niet voor iedereen is weggelegd. Mijn record is 13 uur zitten pielen op een foto.....dat is dan inderdaad niet goedkoop. Maar goed, dan is de foto ook wel weer als nieuw.

Een andere vorm van oppervlakterestauratie is nodig als een foto getroffen wordt door grootste vijand van foto's te weten schimmel. Vindt je schimmel op een foto dan beperkt zich dat meestal tot een paar plekjes en die zijn wel bij te sloffen maar wordt een negatief getroffen door schimmel is het hek echt van de dam. Omdat een negatief veel kleiner is dan een foto, is dan vaak 80 tot 100 procent van het negatief aangetast en
dat leidt soms tot gruwelijke restauratie tijden vooral als de foto dan ook nog groot formaat moet worden geprint. Een kleinbeeld negatief gescand op mijn Nikon levert een bestand op van ongeveer 5500 bij 4000 pixels oftewel meer dan 20 miljoen pixels. Een middelformaat of grootformaat negatief is nog erger (tot 50 megapixels en meer). Nou kan ik soms de assistentie inroepen van filters die stof en dergelijke kunnen verminderen maar die

Verder kan ik ook nog foto's inkleuren op de manier zoals dat in de jaren voor de tweede wereldoorlog gedaan werd. Dat is een creatief proces van mij en jou (want jij moet uiteraard ook tevreden zijn). Daarom is dit een heen en weer proces gebaseerd op wederzijds vertrouwen en respect. Ik ga met jou op de schaats om uit te zoeken wat jij wilt (als je me niet zelf kunt aangeven wat je wilt). Je kunt me ook vrijhand geven en dan ga ik aan de slag en maak een interpretatie van de foto en de stijl van inkleuren die daarbij past. Ik kan inkleuren met zachte pastels maar ook met harde kleuren (ook in de donkere delen van de foto, ja). Het werk dat dit kost hangt sterk af van de hoeveelheid detail. Een foto van een bruidsboeket kan veel werk zijn als ik elk blaadje en bloemetje apart moet inkleuren of heel wat minder werk als het mogelijk is dat met een streek van de pen te doen (ik werk uiteraard met een graphic tablet en niet met een muis).

Of een inkleuring op een ongerestaureerde of op een gerestaureerde foto moet worden uitgevoerd (en waaruit die restauratie dan bestaat) wordt in overleg met jou vastgesteld. Een inkleuring is een uurtje tot een paar uurtjes werk (maximaal een dagdeel en dat zijn bij mij drie uur).  In de voorbeelden wordt uitgegaan van een ongerestaureerde foto met als laatste icing on the cake de inkleuring.

P.S. de foto links is door alle vier de stappen heengegaan inderdaad (klik maar eens op de foto voor het eindresultaat)

Als laatste komen er soms verrekte leuke dingen op mijn pad. Zo kwam een buurvrouw van me met de vraag of ik vier luchtfoto's van Blerick zou kunnen restaureren. Toen ik de vier foto's zag realiseerde ik me dat daar een panorama inzat en ben ik aan de slag gegaan. Dus eerst de vier foto's gescand, daarna in panorama software aan elkaar gebreid (alsof ze gisteren met een digitale camera waren gemaakt). Resultaat een lange foto van heel Blerick in de jaren 50.......uiteraard daarna verder gerestaureerd.  Tja, zo iets moet natuurlijk wel mogelijk zijn.

Het Venloos stadsarchief kwam met een andere vraag. Ze hadden 8 foto's van de fotoclub Venlo die voor een Katern gescand moesten worden. Drie daarvan waren meer dan A3 groot (en ik heb maar een A4 scanner). Dus in delen gescand en in panorama software stap voor stap aan elkaar gebreid en gerestaureerd. Was een eindeloos werk, maar het resultaat is dan wel de moeite waard.

Verder, als je delen van een foto verwijderd wilt hebben, ook dat is mogelijk. Dat is immers een van de basistechnieken die leidden tot het opzetten van deze website en het aanbieden van deze dienst. Daarbij bepaald de foto uiteraard wat mogelijk is en ik haal alleen dingen weg, ik zet er geen dingen bij, voor die compromitterende fotomontage van twee BN-ers moet je niet bij mij zijn.  Het wegwerken van storende details in een foto doe ik echter graag, en dat hoeft niet veel te kosten.

Zoals je in de voorbeelden hebt kunnen zien lopen de prijzen voor restauraties nogal uiteen (van € 9,00 tot €390,00 voor een worst case scenario). Dat komt omdat ik in principe uitga van een uurtarief van € 36, per uur en inclusief Btw. Simpele kleurcorrecties met wat stofjes wegwerken (tot een totaal tijd van 10 a 15 minuten per foto) kan ik zoals gezegd voor €9,00 aanbieden. Als ik ook nog moet printen komen daar nog printkosten bij (en dat is dan afhankelijk van het gebruikte formaat van € 5 voor een A5 (15 x 20), via € 10 voor een A4 en €20 voor een A3 of A3+ (maar dat moet dan wel kunnen). Groter printen wordt ook door mij uitbesteed en dat wordt dan onderdeel van de offerte (zie beneden).

Tegenover het feit dat printen geld kost (mij ook want printerinkt is voor jou bijna net zo duur als voor mij) staat dat scannen bij mij een onderdeel is van het restauratieproces en dus gratis is (en nee, alleen scannen dat doe ik niet omdat ik geen doorvoer scanners heb maar foto voor foto en negatief voor negatief apart scan). Printen wordt uitgevoerd op een aantal papieren (standaard is Ilford Galerie Smooth Gloss een mooi allround fotopapier met weinig witmakers (dus duurzaam) en in mijn ogen erg geschikt voor zachte kleurverlopen met diepe zwarten en mooie hoge lichten. Voor liefhebbers van parelglans papieren (mooi voor landschappen in mijn ogen) gebruik ik de Smooth Pearl variant van hetzelfde papier. Mat printen kan ook op Hannemuhle Photo Rag maar dat kost dan wel extra (wegens inktverlies in het Photoblack kanaal, het extra werk en het veel duurdere papier).

Verpakken en versturen gaat tegen kostprijs (ik ben geen koerierdienst en hoef daar dus ook niks aan te verdienen). Als je ervoor zorgt dat ik jouw verpakking ook weer kan gebruiken voor de terugzending kost dat niks, anders moet ik daar ook kosten voor rekenen (hangt een beetje af van de aard van het resultaat en de aard van het origineel). 

Overigens wat daar staat meen ik. In de beste traditie van de Hollandse sleepbedrijven red ik je verloren gegane foto's op No Cure No Pay basis. Die bergingsbedrijven doen dat omdat ze vertrouwen hebben in zichzelf en dat is bij mij ook zo. Hoe werkt dat proces. Simpel:

Stap 1: Ik ontvang van jou een e-mail met een scan, digitale foto of zo iets met voldoende resolutie (ongeveer 300 tot 600 dpi) om de schade te kunnen beoordelen. Je kunt me ook de foto zelf toesturen maar dan rekening ik wel portokosten als ik de zaak zonder dat we tot een overeenkomst zijn gekomen moet terugsturen (en breng ik dus géén offertekosten in rekening).

Stap 2: Ik maak een behandelplan voor de foto's in de vorm van een offerte die ik aan je mail,. Deze offerte is overigens bindend voor mij (niet voor jou, maar daarover later meer) dus als ik vind dat ik meer tijd nodig heb, jammer voor mij, als ik uiteindelijk minder tijd nodig heb, gelukkig voor jou, want dan breng ik wel mínder in rekening maar nooit meer.

Stap 3: Jij krijgt een setje bestanden toegestuurd (overzicht van de totale foto en als nodig een aantal details van specifieke beschadigingen), de overzichtsfoto's zijn in een kleinere resolutie dan het origineel de details zijn 100% (voor het betere pixelpeepen) van de uiteindelijke resolutie van de print. ls je niet tevreden bent eindigd hier het verhaal (voor de foto's waar je niet tevreden over bent). Je krijgt dan van mij geen rekening (of alleen een rekening over de foto's waar  ja wel tevreden over bent) en ik stuur je alle foto's terug. Even goede vrienden, no sweat, no harm done. Ik ga daarover niet met jou in discussie maar ik ga ook geen rework doen op foto's.

Stap 4: Jij mailt me terug dat je akkoord gaat en daarna ontvang je van mij een  rekeninge en maakt jij het bedrag van de rekening over (onder vermelding van klantnummer en rekeningnummer).

Stap 5: Als ik jouw betaling op mijn rekening aantref stuur de uiteindelijke foto's naar je toe, sowieso digitaal via de mail of op CD (kost niks extra) en uiteraard (als je daar nog behoefte aan hebt) de originele foto's worden meegestuurd.  Porto en verpakking zijn reeds in rekening gebracht en betaald dus ik heb dan ook geen enkele reden meer om niets op te sturen of jou aan het lijntje te houden. Als je niet tevreden bent eindigd hier het verhaal (voor de foto's waar je niet tevreden over bent). Je krijgt dan van mij een rekening over niks (of alleen over de foto's waar je wél tevreden over bent) en ik stuur je alle foto's terug. Even goede vrienden, no sweat, no harm done. Ik ga daarover niet met jou in discussie maar ik ga ook geen rework doen op foto's.

Vraag 1: Behandel je alle foto's?

Antwoord: In principe wel zolang de inhoud van de foto's legaal is en jij verklaard met je inzenden van de foto dat je het kopierecht op de inhoud van de foto hebt, maar als ik kan zien dat dat niet zo is, even goede vrienden, maar dan behoudt ik me het recht voor een foto te weigeren. Overigens bij in opdracht gemaakte foto's ligt het kopierecht ook bij diegene die de opdracht heeft verstrekt en niet bij de fotograaf of diens erven dus daarover hoef je dan weer geen zorgen te maken. Anders ligt het bij postkaarten en dergelijke, daar kan gemakkelijk een nog bestaand kopierecht op rusten en daar moet ik dus omzichtig mee omgaan.

Vraag 2: Wat gebeurt er als ik een foto kwijtraak of mol tijdens het scannen?

Antwoord: Dan baal ik als een stekker, maar dat zal me niet snel gebeuren. Ik ben overigens wel (zoals iedere weldenkende ZZP-er in Nederland) verzekerd maar dat beschouw ik als een fallback positie. Een foto kan emotionele waarde hebben of krijgen. Maar eerlijk is eerlijk, als jij een foto naar mij opstuurt, dan heeft ie al een behandeling gehad die met die emotionele waarde niet in overeenstemming te brengen was (of er is een ramp gebeurt). Uiteraard kan ik voor de post niet instaan. Maar je kunt wel zorgen dat post aangetekend of verzekerd verzonden wordt. Dat kost op de heen en de terugweg extra geld, maar goed dat kan de moeite waard zijn, als een foto geldelijke waarde heeft. Als ie emotionele waarde heeft wordt ook dat een moeilijk verhaal.

Vraag 3: Hoe moet ik mijn foto's naar jouw versturen?

Antwoord: Erg goed ingepakt, maar wel zo dat ik de verpakking nog kan gebruiken voor de terugzending (dat spaart mij werk en jou kosten). Goed idee is een bubble enveloppe en dan de foto's tussen twee dikke kartonnetjes stoppen. In principe moet je er ruw mee om kunnen gaan (ik heb bij KPN als ICT-er gewerkt en pakketsortering is niet altijd zo'n zachtzinnige affaire), een beetje gooi en smijtwerk moet het wel overleven. Breekbaar of niet vouwen erop zetten is altijd een goed idee, maar verder geen enkele garantie dat een foto niet gevouwen wordt als dat mogelijk lijkt te zijn. Als ikzelf foto's verzend doe ik dat op dezelfde manier. Nog beter is een doos zoals die door de KPN worden aangeboden. Daar dan de foto's in een bubble enveloppe instoppen, een beetje creativiteit is inderdaad geen gek idee. Als je zaken hebt als negatieven e.d. in negatief mapjes graag dan tussen kartonnetjes in een bubble enveloppe. Die mapjes van de fotozaken worden speciaal behandeld en gaan dus niet met de reguliere post mee.

Vraag 4:  Kan ik foto's zelf komen brengen en halen of kom jij ze bij mij ophalen?

Antwoord: Het eerste kan natuurlijk dan treffen we elkaar voor een kopje koffie (op mijn kosten) in een lokaal café dicht bij mijn huis. Ophalen doe ik alleen bij institutionele klanten waar ik meteen een karrenvracht werk van ophaal, niet bij particulieren (in principe maar als je me een groot aantal foto's laat restaureren dan kan ik kijken wat ik kan doen).

Vraag 5: Kan ik foto's niet zelf scannen en digitaal naar je toesturen?

Antwoord: Liever niet, scannen is een belangrijk deel van mijn restauratieproces en mijn scanners zijn dan ook high-end. Als je een Epson 750 pro of vergelijkbaar hebt staan en je weet met een scan met een goed histogram te maken, dan zou je het kunnen proberen. Ervaring leert echter dat mensen nogal snel tevreden zijn over een scan en ik dan met een .jpg zit met een scheef histogram waar ik dan maar wat van moet proberen te maken.  Als me een 16 bit .tif file toestuurd en scant met een goede scanner en met alle automatische correcties aan (contrast en kleur) dan kan ik wel een poging wagen.

Vraag 6: Wat is de levertijd?

Antwoord: In principe probeer ik zo snel mogelijk te leveren, dat is namelijk in mijn belang, een oplopende onbetaalde werkvoorraad verstopt mijn huis en niet mijn bankrekening. Wat ik dan ook doe is je inroosteren aan de hand van mijn eigen agenda. Dan kun je de foto's een paar dagen van te voren naar me toesturen, dan begin ik zo snel mogelijk met de restauratie en heb ik de foto's zo kort mogelijk in mijn bezit.

Vraag 7: Ik heb het e-mail formulier gevonden maar ik zou je graag willen bellen, waarom krijg ik je telefoonnummer niet op deze site?

Antwoord: Foto's restaureren is een zaak van concentratie en ik werk alleen. Als ik tijdens het restaureren ook nog 4 keer per uur de telefoon moet aannemen wordt het voor mij een onbegonnen werk. Mail kan ik beantwoorden als ik daar klaar voor ben en dat kan ik ook met terugbellen. Bijkomend voordeel is dan dat ik de telefoonkosten heb en niet jij. Maar in principe handel ik mijn zaken het liefste af via de mail omdat schriftelijke communicatie nou eenmaal duidelijker is dan via de telefoon.